Stadsdebat 3: de auto en de binnenstad

Het Grote Stadsdebat 3, georganiseerd door vertegenwoordigers van een groot aantal Dordtse media, begint op woensdag 18 januari om19.00uur met twee columnisten en een kort feitenrelaas van de zijde van de gemeente over de theorie en de praktijk van de pollers. De gemeenteraad nam vijftig jaar geleden, in januari 1962, de beslissing veel te slopen om grote wegen naar en door het centrum te kunnen maken. Ruim baan voor de auto, was het motto. In de loop der tijd kwamen de bestuurders hier weer op terug. In 2002 werd zelfs besloten een deel van de binnenstad af te sluiten met beweegbare toegangspalen. Die pollers houden de gemoederen sindsdien bezig. De één vindt een autoluwe binnenstad een zegen, de ander klaagt over de slechte bereikbaarheid. Komend jaar wordt het verkeerscirculatieplan van de binnenstad opnieuw tegen het licht gehouden en zal de politiek ook zeker weer over de pollers komen te spreken.

Vijftig jaar stadssanering

Op de Dordtse Historische Kalender is er ook aandacht voor het ingrijpende saneringsplan, in feite een verkeerscirculatieplan, dat in januari precies vijftig jaar geleden werd goedgekeurd. Kees Sigmond, vice-voorzitter van de vereniging Oud Dordrecht, plaatste het historische feit op de kalender. Het plan was de aanzet voor een rigoureuze afbraak van grote delen van het historische centrum van Dordrecht. 'De fijnmazige structuur die teruggaat op de Middeleeuwen moest wijken voor een verkeerscirculatieplan en grootschalige sloop en nieuwbouw. De belangen van het autoverkeer waren allesoverheersend: men vond het commerciële hart van de stad slecht toegankelijk voor auto's. De grote man van het saneringsplan was W. Wissing, de rechterhand van de Rotterdamse nieuw-zakelijke architect Van Tijen. Al in1957 waren zijn schetsplannen klaar, maar de kritiek was hevig. Besloten werd om S.J. van Embden bij de plannen te betrekken: een beslissing met grote gevolgen. In 1958 volgde het voorlopig ontwerp, waarbij een nieuwe randweg (de Spuiboulevard) uit zou komen op nieuwe bruggen naar Papendrecht en Zwijndrecht. Het plan leidde tot een storm van kritiek: er zouden maar liefst 1047 huizen moeten worden gesloopt en 124 winkels en 525 bedrijven verplaatst. De commercie werd bediend met een aantal nieuwe pleinen met parkeerplaatsen, zoals het Statenplein en de Grote Markt. Dit laatste plein zorgt tot op de dag van vandaag voor een stroom auto's die zich door de nauwe straatjes van de binnenstad naar deze parkeervlakte wurmt. De gemeenteraad ging op 20 mei 1958 akkoord met dit basisplan. Drie jaar later, op 17 januari 1962 werd het definitieve saneringsplan met vijf tegenstemmen door de gemeenteraad aangenomen. Ondanks een aantal wijzigingen ten opzichte van het basisplan was de Dordtse bevolking het in hoge mate oneens met de plannen: er werden 271 bezwaarschriften ingediend, maar het plan ging gewoon door. Pas eind jaren '60, na kritiek van de eigen ambtenaren, werden de plannen afgezwakt en later deels ingetrokken. Er was toen echter al grootschalige, onherstelbare schade toegebracht aan grote delen van het historisch centrum.'

De Dordtse Historische kalender verwijst naar door journalist en historicus Jaap Bouman verzamelde informatie op diens website dordt.nl.

Vloek of zegen?

Autoverkeer in een historische binnenstad; het blijft voer voor discussie. Zijn de pollers een vloek of een zegen? Iedereen kan er zijn mening over geven tijdens het debat in het museum. Die meningen kunnen in de aanloop naar de avond ook gestuurd worden naar redactie@dordtcentraal.nl. De redactie zorgt dat ze bij de organisatie van het debat terecht komen en plaatst de meest prikkelende in Dordt Centraal.

Op de foto: In het jaar voorafgaand aan de start van de sanering (1971) bezochten prinses Beatrix en prins Claus het saneringsgebied. (Foto: Beeldbank Erfgoedcentrum Diep)